Bovenkant van de pagina
Ga direct naar de navigatie
Ga direct naar de content

Verhaal

Mannen in Mantelpak

Dorien Biersteker, Het Parool, 26 juni 1999

Er gaan mannen naar binnen, maar er zitten alleen vrouwen. Geen drag queens of snorren met bloemetjesjurk, maar dámes. Bij Mariposa kopen travestieten hun rokjes en borstprothesen en hangen rond in de lounge. Eigenaressen Mary van den Brink en Ilse Ruys: 'Er wordt wel gezegd dat we theetrutten zijn.'

MANNEN IN MANTELPAK (PAROOL)

De mannen moeten als normále vrouwen over straat, te korte rokjes, te blonde pruiken, netkousen en knalrode lipsticks gaan zonder pardon de kast in. Net als bloemetjesjurken waar het borsthaar bovenuit piept.

Mary van den Brink en schoondochter Ilse Ruys zijn recht voor zijn raap. Mary: "Zo mag je de straat niet op, zeg ik dan, of wil je soms opvallen? Dat willen ze niet.
Mary denkt nog terug aan de contactgroep voor transseksuelene en travestieten waar ze enige jaren geleden met een vriend heen ging. Haast mensonterend. "Mannen met snorren en baarden in een jurk, dat kan toch niet?"

Ter plekke nam ze zich voor om, als ze ooit het geld had, een gelegenheid te scheppen waar mannen waardig vrouw konden zijn. Mariposa viert vandaag haar vijfjarig bestaan. Het is een luilekkerland voor travestieten en transseksuelen. Er is een winkel vol dameskleding en accessoires als borstprothesen, pruiken, sieraden, make-up en schoenen. En er is een lounge, waar de klanten zich kunnen omkleden, waar stiekeme travestieten hun kleding kunnen opslaan en waar ze rustig als vrouw kunnen verpozen.

"Mannen hebben in het begin moeite met hun travestie. Ze voelen zich vaak rot, gestoord en belachelijk," weet Mary. Het feit dat de meesten in het begin zomaar wat aantrekken, als het maar vrouwenkleren zijn, doet daar nog een schepje bovenop. Mary en Ilse sporen hen aan zich fatsoenlijk te kleden: "Het belachelijke moet er vanaf. Het is geen carnaval. Ze moeten zichzelf leren waarderen." En: "Hier vinden ze een tolerante omgeving, zo leren ze het te accepteren." Travestie is levenslang, zegt Mary. "Het is voor sommige een hel. Een onbedwingbare drang waar je nooit meer vanaf komt." De metamorfose gaat verder dan de kleding. "Zodra ze binnenkomen en hun mannelijke juk hebben afgegooid, ontspannen ze en worden ze vriendelijk en sociaal."

Mariposa is nauwelijks open of de eerste klant glipt al naar binnen. De man, type vertegenwoordiger, snuffelt wat tussen de lingerie en pakt dan een paar pumps uit het rek, gemaakt op een mannenleest: extra groot en extra breed. Hij vertrekt met een volle tas. De telefoon gaat vaak. En Ilse legt steeds weer geduldig uit wat Mariposa is. "Geen seks," zegt ze met nadruk. Die vele telefoontjes zeggen niets over het aantal bezoekers. "Ze willen alles weten, maar het duurt soms nog maanden of zelfs jaren voor ze echt die stap durven zetten om ook langs te komen. zoals de volgende klant - 'noem mij maar Cees, ik ben 42 en werk in de communicatie' - die zelfverzekerd de drempel overstapt. "Maar dat is maar een pose, hoor." Ja, hij is travestiet. Al jaren. Weet nog hoe hij als puber viel op de jurken van vriendinnetjes. "Dan dacht ik: shit, eerst vond ik haar leuk en nu alleen nog haar jurk." Hij verkleedde zich regelmatig. Alleen, het is er al lange tijd niet meer van gekomen. "Getrouwd, twee kinderen." De laatste tijd begon het weer. "Mijn stemming veranderde. Ik werd geïrriteerd, depressief. Dan is het tijd om uit de dagelijkse sleur te stappen."

Cees gaat voor de lingerie. Voor de damenkleding van Mariposa is hij te rellerig. "Zo'n mantelpakje, da's niks voor mij." Een goudkleurig onderjurkje daarentegen krijgt zijn speciale aandacht. Ilse: "Ik heb ook borstprothesen, hoor." Het paar dat ze onder de toonbank vandaan vist, is opzienbarend; de gelijkenis met rauwe kipfilet is treffend. "Ze nemen de temperatuur van je lichaam aan en wiebelen mee als je loopt. Ik heb ze ook zonder tepels." Met het satijnen onderjurkje in de tas zet Cees zich achter een kop koffie in de lounge.

Daar tikt Manon (35) demonstratief met de nagels op de bar. Tegen een medetransseksueel en een stomverbaasde pruikenverkoopster die voor zaken langs komt: "Hoor eens, keihard. Nagelverharder." Manon bereidt zich voor op een reeks behandelingen die van hem een haar gaan maken. "Daarna is er voor mij geen leven als man meer." De pruikenverkoopster kijkt ongelovig naar Manon, die aan de bar zit: een niet onaantrekkelijke man in spijkerbroek en T-shirt. Maar wel een man die meestal dameslingerie draagt. Manon: "Daar begon het mee, met ondergoed uit de postordergids van de Wehkamp." Tot de behandelingen klaar zijn, zit de voormalige bouwvakker en taxichauffeur in de ziektewet. "Gek, hè, dat zie je vaker, dat transseksuelen juist van die mannelijke beroepen hebben. Om zoveel mogelijk hun mannelijkheid te benadrukken." Dat heeft hem vijfentwintig jaar lang buikpijn bezorgt. "Maagklachten, darmklachten. Allemaal onderdrukte emoties. Daar ben ik nu af." Manons verhaal roept herkenning op aan de bar.

Travestiet of transseksueel, dat verbergen en ontkennen kennen ze allemaal. "Maar je ontkomt er uiteindelijk niet aan."
Een wat gezette man glipt met een rok het pashokje in, achterin de lounge. Mariposa is een verademing voor hem. Dat merkt hij nu al, bij zijn eerste bezoek. Hij noemt zich Hennie - "met die naam kun je twee kanten op" - en wringt zich al jaren in een dubbelleven. Econoom, getrouwd, drie kinderen en travestiet. "Ik heb wat afgeknoeid: doorgesneden tennisballen, sokken, met water gevulde ballonnen. Ik deed van alles onder mijn truitje. De kleding viste ik uit zakken voor het Leger des Heils." Alles stiekem, bij een kennis in Rotterdam die ook dol was op vrouwenkleren. "Maar die is doorgeslagen, helemaal op de sekstoer." Hennie zocht naar een andere oplossing. Het is onontkoombaar, eens in de paar weken raakt hij in de stress en móet hij zich gewoon verkleden. "Het hoort bij mij."

Vragen naar het waarom van travesties is hetzelfde als vragen waarom de bananen krom zijn. Tientallen onderzoeken zijn er al op losgelaten, zonder dat het een antwoord opleverde. Er wordt veel te moeilijk over gedaan, meent Paul Vennix. De psycholoog schreef voor het Nederlands Instituut voor Sociaal Seksuologisch Onderzoek (Nisso) een rapport over transseksualiteit en travestie. "Ik houd het er maar op dat het een extra hersenkwabje is. Of een travestieknobbel."

Minstens zeventigduizend Nederlandse mannen 'doen aan' travestie, volgens Vennix. Verreweg de meesten zijn hetero. De algemeen heersende misvatting dat alle travestieten homo zijn, is grotendeels te danken aan de drag queens, een relatief kleine groep die het meest in het oog loopt. "Voor hen heeft het vooral een politieke betekenis, ze vergroten expres het vrouwelijke stigma dat ze opgeplakt krijgen." De hetero-travestieten vormen een verborgen groep. "Ze komen niet uit de kast." Er rust een taboe op, en niet iedere travestiet heeft er behoefte aan: "Als het alleen om de seksuele opwinding gaat, doen ze het alleen achter gesloten gordijnen: ze verkleden zich, masturberen en trekken de boel weer uit."

Voor veel travestieten is het verkleden een bevestiging van hun vrouwelijke identiteit. "Als je dat voortdurend onderdrukt, krijg je stress en psychische problemen. Dat is niet weg te therapieën en dat moet ook niet. Het is een stuk van jezelf." Vennix, die zelf ook zo'n travestieknobbel heeft, kent Mariposa. "De transseksuelen en travestieten die daar komen, zoeken sociale contacten in de rol als vrouw. Ter bevestiging van hun vrouwelijke identiteit." En daar willen de meeste klanten geen seconde van missen. Grace, (24), bedrijfsmedewerker, spoedt zich bij binnenkomst direct naar het verkleedhokje. "Anders is het zonde van de tijd."Hij komt tevoorschijn in een zwarte lange trui die het kruis bedekt, op een beige broek. Met halflange pruik, sieraden en make-up is de stoere knappe jongen een elegante knappe vrouw geworden. De stem is spontaan een paar octaven gestegen. Straks zal die hoogte permanent worden, dankzij hormoonbehandelingen.

Want ook Grace is transseksueel en staat aan de vooravond van de transformatie. Ze is er realistisch over. Beseft dat ze als vrouw beperkingen zal kennen. "Want als je je eierstokjes gaat missen, heb je een probleem." Grace hoort, zegt ze, bij het interieur van Mariposa. Ze herinnert zich hoe Petra (55) enkele jaren geleden binnenkwam, in Laura Ashley-rok en een pruik die in slierten naar beneden hing. "Geen gezicht." Mary greep snel in. Dat zelfs haar grootmoeder er zo niet meer bijloopt, zei ze. Petra schuift aan. "Ik wilde als moderne vrouw over straat. Mary gaf me dat duwtje." Ze is nerveus, wil zich omkleden. "Dan voel ik me prettiger." Petra's garderobe hangt bij Mariposa, zijn vrouw wil die niet zien. De kleding neemt bijna een heel rek in beslag. "Ik wil een leven als vrouw leiden."

Hormoonbehandelingen en operaties zitten er voor hem waarschijnlijk niet in. "Mijn leeftijd, hé. Ze weten niet wat het dan doet. Ik weet het pas twee jaar." Ooit verkleedde hij zich regelmatig als vrouw, maar die neiging heeft hij daarna lang verdrongen. Een therapeut hielp hem daarbij. "Maar het komt altijd weer boven." Aanvankelijk hoopte hij dat zijn echtgenote dat deel van hem in haar leven zou kunnen integreren. Of het droomscenario: dat ze mee zou willen naar Mariposa. "Er zijn echtgenotes die dat doen." Uiteindelijk wilde ze dat hij zou kiezen. Hij koos voor Petra.

Petra komt uit het verkleedhokje, net als Grace in broek en trui. De borstprothesen zijn wat afgezakt, maar dat is opzet: omdat dat bij vrouwen op leeftijd doorgaans het geval is. Voor de spiegels begint Petra weloverwogen aan haar make-up. "Dat heeft Ilse me geleerd, ze geeft hier ook workshops." Naarmate de metamorfose vordert, wordt Petra zichtbaar rustiger. "Maar iedere keer als ik terugga als man, raak in in een depressie." Zorgvuldig smeert ze een dikke laag theatermake-up op die de baardgroei moet verdoezelen. Grace: "Dat voel je constant, dat is niet lekker." Keurend kijkt Petra naar het blauw op haar oogleden. Trots: "Op mijn werk, bij een bank, heb ik al foto's van mezelf als vrouw laten zien. Ze vonden me mooier zo." Nog wat lipstick en mascara en tot slot de blonde pruik. Daar staat een gewone vrouw van in de vijftig. Of niet?

In de winkel twijfelen ze nog wel eens. Zoals die keer bij de juwelier. Grace: "Die juwelier zei: meneer, eh mevrouw - ja u heeft ook zo'n lage stem..... Daar ga je dus nooit meer heen. Kijk, ze hoeven geen mevrouw te zeggen, al is dat wel leuk, maar dat ontwijken! "Petra: "Of in die dierenzaak: kom 's kijken, riep een meisje toen. Daar moet je je dus niks van aantrekken." Grace: "Die keer in de Keukenhof was jij wel zenuwachtig." Petra: "In Berlijn was het over." Grace: "Dat was de hemel op aarde." Wijst op een poster van een travestieshow. "Daar zijn we heen geweest. Geweldig." Mary en Ilse organiseren regelmatig uitstapjes voor de leden van Mariposa. Soms is dat alleen een wandelingetje naar het winkelcentrum, andere keren gaan ze naar het theater of zelfs naar Berlijn.

Mary en Ilse gaan mee als chaperonne, om de travestieten over de drempel te trekken. Lachen, gieren, brullen is het. Maar de meeste tijd hangen de klanten wat rond, kletsen en lezen een boekje.

Ilse: "Dit is een plek waar ze kunnen tutten."

Mary: "Er wordt wel gezegd dat we theetrutten zijn. Er is niks onschuldiger dan hier. Dat zeggen de echtgenotes die het kennen ook. Zodra hun man onrustig wordt, zeggen ze: ga maar lekker naar Mariposa.
Bron: PS van de week. Het Parool, Dorien Biersteker (26 juni 1999)

Reacties